Kościół jako kanał wpływu? Poważne zarzuty w rozmowie Jana Pińskiego z Filipem Czają

W polskiej debacie publicznej od lat powraca pytanie o rzeczywistą skalę powiązań między polityką, służbami i Kościołem. Tym razem sprawa wybrzmiała szczególnie mocno za sprawą rozmowy opublikowanej przez Jana Pińskiego, w której wystąpił Filip Czaja, przedstawiany jako jeden z sygnalistów ujawniających mechanizmy działania środowiska związanego z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z relacji przedstawionej w tym wywiadzie wynika obraz państwa, w którym wpływy, zależności i nieformalne układy miały sięgać nie tylko świata mediów i prokuratury, lecz także części hierarchii kościelnej.

Trzeba to jasno zaznaczyć: są to oskarżenia oraz relacja wynikająca z rozmowy Jana Pińskiego z Filipem Czają, a nie prawomocnie rozstrzygnięty stan faktyczny potwierdzony wyrokami sądu. Nie zmienia to jednak tego, że sama treść tych wypowiedzi jest politycznie i społecznie bardzo ciężka, bo dotyczy możliwego wykorzystania autorytetu Kościoła do działań o charakterze operacyjnym i wyborczym.

W rozmowie pojawia się teza, że już w 2022 roku ludzie związani ze służbami mieli rozważać wykorzystanie kościelnych kontaktów jako wygodnego kanału dojścia do obozu Prawa i Sprawiedliwości. Według relacji przedstawionej przez Filipa Czaję, bezpośrednie dotarcie wtedy do urzędującego ministra MSWiA Mariusza Kamińskiego miało być utrudnione przez jego alkoholizm, dlatego rozmówca powiedział o konieczności szukania innej drogi. Tą drogą mieli być właśnie biskupi, przedstawiani w nagraniu jako pośrednicy, przez których można było doprowadzić do kontaktu z politykami i przekazywać oferty dotyczące działań internetowych oraz operacji obliczonych na wpływanie na atmosferę przed wyborami.

To właśnie ten wątek jest jednym z najbardziej porażających. Z relacji przytoczonej w rozmowie Jana Pińskiego z Filipem Czają wynika, że część duchownych mogła być postrzegana nie jako autorytet moralny czy partner do rozmowy o sprawach społecznych, ale jako praktyczny kanał wpływu, wykorzystywany do załatwiania spraw między służbami a środowiskiem politycznym. Padają tam sugestie, że określeni biskupi mieli „rządzić” w danych obszarach i być punktami kontaktowymi dla ludzi, którzy chcieli coś załatwiać z zapleczem władzy. Wspomniane są tu między innymi Warszawa i Rzeszów, jako miejsca, z którymi wiązano wpływy kościelne i polityczne.

W tej samej rozmowie pojawia się też opis mechanizmu, w którym miała zostać zarejestrowana spółka o nazwie Biuro Bezpieczeństwa Cybernetycznego. Według przedstawionej relacji spółka ta miała służyć do obsługi działań kampanijnych, a nawet do realizowania transakcji związanych z usługami politycznymi. Filip Czaja twierdzi, że ta struktura miała być wykorzystywana w kontekście wyborów w 2023 roku, zaś oferta miała obejmować m.in. działania w internecie oraz obsługę ogromnej liczby kont w mediach społecznościowych. Pada tam nawet liczba 70 000 kont na Facebooku, które miały służyć do wpływania na przekaz w czasie kampanii.

Jeżeli ta relacja byłaby prawdziwa, oznaczałoby to, że Kościół nie był w tym modelu biernym obserwatorem życia publicznego, ale jednym z elementów systemu pośrednictwa politycznego. Nie chodziłoby więc wyłącznie o ideowe wspieranie określonej partii czy światopoglądową sympatię wobec konserwatywnego obozu, lecz o znacznie poważniejszy mechanizm: wykorzystywanie kościelnych kanałów do kontaktu, ustaleń i operacyjnego obchodzenia formalnych dróg komunikacji.

W rozmowie szczególnie często przewija się nazwisko kapitana Marcina Pilipa, opisywanego jako przełożony sygnalistów i człowiek mający organizować określone działania. Pojawia się również Łukasz Bugajski, drugi z sygnalistów, wskazywany jako uczestnik tych ustaleń. Według narracji przedstawionej przez rozmówców, plan miał polegać na stworzeniu legendy operacyjnej, w której materiały kompromitujące lub oferty polityczne nie byłyby przedstawiane jako pochodzące bezpośrednio od służb, lecz od rzekomego biznesmena lub pośrednika. W tym układzie biskupi mieli pełnić rolę pomostu, który umożliwiałby kontakt z politykami bez ujawniania rzeczywistego źródła działań.

To właśnie dlatego sprawa jest tak ciężka z punktu widzenia świeckiego państwa. Jeżeli bowiem duchowni mieliby być wykorzystywani jako pośrednicy między służbami a partią rządzącą, to mielibyśmy do czynienia nie z przypadkowym zbliżeniem Kościoła i polityki, lecz z systemem, w którym instytucja religijna staje się elementem gry o władzę. A to oznaczałoby całkowite zaprzeczenie publicznie deklarowanej roli Kościoła jako rzekomego strażnika moralności.

Istotny jest również wątek dotyczący wyborów parlamentarnych w 2023 roku. Według relacji Filipa Czai, działania opisywane w rozmowie miały dotyczyć nie tylko kompromitowania przeciwników politycznych, lecz także bezpośredniego oddziaływania na kampanię wyborczą. Gdy padają słowa o „podkupowaniu na wybory”, obsłudze kampanii internetowej i wykorzystaniu określonych zasobów do działań politycznych, nie mówimy już o zwykłej brutalności życia publicznego, lecz o podejrzeniu instrumentalnego użycia państwowych narzędzi do walki partyjnej.

Dla portalu takiego jak antyteizm.pl kluczowy jest jednak inny wymiar tej sprawy. Najbardziej uderza bowiem nie tylko możliwa deprawacja służb, ale również sam obraz Kościoła, jaki wyłania się z tej relacji. Nie jako wspólnoty wiernych, nie jako instytucji duchowej, lecz jako praktycznego narzędzia wpływu, do którego idzie się wtedy, gdy polityka i służby chcą coś załatwić poza oficjalnym obiegiem. Jeżeli takie mechanizmy rzeczywiście funkcjonowały, to mamy do czynienia z całkowitą kompromitacją mitu o kościelnej wyższości moralnej.

W tym sensie rozmowa Jana Pińskiego z Filipem Czają odsłania coś znacznie ważniejszego niż tylko kolejny skandal personalny. Odsłania logikę państwa, w którym religijna instytucja może być traktowana jako część zaplecza władzy, a biskupi jako nieformalni rozgrywający. To właśnie dlatego kwestia świeckości państwa nie jest abstrakcyjnym postulatem filozofów czy publicystów, lecz warunkiem elementarnego bezpieczeństwa obywateli. Tam, gdzie ołtarz staje się kanałem politycznego wpływu, kończy się przejrzystość życia publicznego, a zaczyna system oparty na nieformalnych układach, nacisku i lojalnościach, których obywatele nie są w stanie kontrolować.

Na końcu trzeba jeszcze raz podkreślić rzecz zasadniczą: opisywane tu oskarżenia wynikają z rozmowy Jana Pińskiego z Filipem Czają oraz z przywoływanych przez nich nagrań i interpretacji tych materiałów. Sam ciężar tych zarzutów jest jednak tak duży, że nie da się przejść obok nich obojętnie. Jeżeli bowiem nawet część z tych twierdzeń okazałaby się prawdziwa, oznaczałoby to, że przez lata w Polsce utrwalał się układ, w którym służby, polityka i Kościół nie tylko wzajemnie się wspierały, ale mogły także wspólnie uczestniczyć w działaniach wymierzonych w samo pojęcie państwa prawa.

Zobacz cały wywiad na YouTube