Kryzys powołań przyspiesza. Coraz mniej chętnych do życia w sutannie

Instytucja Kościoła katolickiego w Polsce od lat zmaga się z problemem, którego nie da się już ukryć za religijną retoryką i apelami o modlitwę. Dane z kolejnych diecezji pokazują wyraźnie, że liczba osób chcących poświęcić życie kapłaństwu systematycznie maleje. W niektórych regionach kraju sytuacja osiągnęła poziom bezprecedensowy.

W 2026 roku w archidiecezji poznańskiej wyświęcono zaledwie jednego nowego diakona. Został nim pochodzący ze Swarzędza Krystian Jungermann, któremu święceń udzielił bp Jan Glapiak. Oznacza to, że już dziś wiadomo, iż za rok liczba nowych księży będzie jeszcze niższa.

Poznań: od dziewiętnastu do czterech księży

Do święceń kapłańskich w Poznaniu przystąpiło w tym roku jedynie czterech diakonów:

• Wojciech Król z Kórnika
• Rafał Matelski z Czarnkowa
• Kamil Wawrzyniak z Krzywinia
• Andrzej Wodziński z parafii pw. Matki Bożej Pocieszenia na Podolanach w Poznaniu

Uroczystości przewodniczył metropolita poznański abp Zbigniew Zieliński.

Statystyki pokazują jednak, że nie jest to chwilowe załamanie, lecz długotrwały proces. Jeszcze na początku XXI wieku archidiecezja poznańska potrafiła wyświęcać po kilkunastu lub kilkudziesięciu nowych księży rocznie. Dziś liczby te wyglądają zupełnie inaczej.

Liczba nowych księży w archidiecezji poznańskiej:

• 2026 – 4
• 2025 – 3
• 2024 – 1
• 2023 – 8
• 2022 – 5
• 2021 – 6
• 2020 – 9
• 2019 – 7
• 2018 – 7
• 2017 – 13
• 2016 – 14
• 2015 – 9
• 2014 – 12
• 2013 – 12
• 2012 – 19
• 2011 – 12
• 2010 – 16
• 2009 – 15
• 2008 – 13
• 2007 – 14
• 2006 – 15
• 2002 – 19

Szczególnie wymowny jest rok 2012, kiedy święcenia przyjęło 19 kandydatów, choć początkowo do seminarium trafiło ich aż 40. Oznacza to, że nawet wtedy ponad połowa nie ukończyła formacji.

Argumenty hierarchów coraz mniej przekonują społeczeństwo

Kościelni dostojnicy próbują tłumaczyć spadek liczby kandydatów do kapłaństwa kryzysem rodzin, materializmem czy zmianami kulturowymi.

Były metropolita poznański abp Stanisław Gądecki wskazywał wcześniej na kryzys rodziny oraz rzekomo negatywny wpływ mediów ujawniających nadużycia i skandale w środowisku duchownych.

Taka diagnoza pomija jednak najważniejszy problem: coraz większa część społeczeństwa przestaje traktować instytucję Kościoła jako moralny autorytet. Młodzi ludzie obserwują liczne afery finansowe, przypadki ukrywania przestępstw seksualnych, polityczne zaangażowanie duchowieństwa oraz próbę narzucania całemu społeczeństwu konserwatywnej wizji świata. W efekcie coraz rzadziej postrzegają życie kapłańskie jako atrakcyjną drogę życiową.

Seminaria świecą pustkami

Skalę problemu najlepiej pokazują dane dotyczące seminariów duchownych.

W 2002 roku w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu studiowało aż 142 kleryków pochodzących wyłącznie z archidiecezji poznańskiej.

Pięć lat temu było ich już tylko 55.

Obecnie seminaria zostały połączone i w Poznaniu kształcą się kandydaci z czterech diecezji:

• archidiecezji poznańskiej (około 1,5 mln wiernych),
• archidiecezji gnieźnieńskiej (640 tys. wiernych),
• diecezji kaliskiej (730 tys. wiernych),
• diecezji bydgoskiej (600 tys. wiernych).

Mimo tego w roku akademickim 2025/2026 było tam jedynie 78 alumnów:

• 41 z Poznania
• 16 z Kalisza
• 14 z Gniezna
• 7 z Bydgoszczy

Według informacji przekazanych przez ks. dr. Waldemara Graczyka, wicerektora seminarium, rok propedeutyczny rozpoczęło zaledwie 11 kandydatów:

• 5 z archidiecezji poznańskiej
• 3 z gnieźnieńskiej
• 1 z kaliskiej
• 2 z bydgoskiej

Jeszcze kilka lat temu podobne liczby uznano by za alarmujące.

Gniezno notuje historyczne załamanie

Jeszcze trudniejsza sytuacja panuje w archidiecezji gnieźnieńskiej obejmującej między innymi Murowaną Goślinę i Pobiedziska.

W 2026 roku nie wyświęcono tam ani jednego diakona. Oznacza to, że żaden kandydat nie dotarł do końca formacji.

Jest to pierwszy taki przypadek w najnowszej historii archidiecezji.

Jedynym nowym księdzem zostanie Eryk Daniel.

Rzecznik archidiecezji, ks. Remigiusz Malewicz, przyznaje, że sytuacja jest częścią szerszego zjawiska obserwowanego nie tylko w Polsce, ale również w wielu krajach Europy.

Kalisz również odczuwa skutki kryzysu

Podobne problemy występują w diecezji kaliskiej.

Także tutaj w 2026 roku nie było kandydatów do święceń diakonatu.

Rzecznik diecezji, ks. Przemysław Kaczkowski, tłumaczy ten fakt zmianami organizacyjnymi wprowadzonymi w 2021 roku, kiedy dodano dodatkowy etap przygotowania do seminarium.

Jednocześnie sam przyznaje, że liczba kandydatów od lat wyraźnie spada.

Jeszcze niedawno diecezja wyświęcała po kilkanaście osób rocznie. Obecnie jest to zwykle zaledwie dwóch lub trzech kandydatów rocznie.

W tym roku święcenia kapłańskie przyjmie tam czterech kandydatów.

Religijny autorytet słabnie

Malejąca liczba powołań nie jest wyłącznie problemem organizacyjnym Kościoła. To również wskaźnik głębszych przemian społecznych.

Przez dziesięciolecia instytucja kościelna odgrywała w Polsce rolę jednego z głównych autorytetów społecznych i politycznych. Dziś coraz więcej osób odrzuca model świata oparty na religijnym posłuszeństwie, hierarchii oraz konserwatywnym autorytecie duchowieństwa.

Młodsze pokolenia częściej wybierają edukację, rozwój zawodowy, naukę i samodzielne kształtowanie własnej drogi życiowej zamiast podporządkowania się wieloletniej formacji religijnej.

Proces ten widoczny jest nie tylko w Polsce, ale niemal w całej Europie.

Liczba księży nadal spada

Dane Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego pokazują, że w 2025 roku w Polsce było około 23 tysięcy księży diecezjalnych.

Jednocześnie w latach 2018–2024 liczba duchownych pracujących w parafiach zmniejszyła się o niemal 12 procent.

To sygnał, że kryzys nie ma charakteru przejściowego. Polska coraz wyraźniej podąża ścieżką znaną już z wielu państw Europy Zachodniej, gdzie religijne instytucje tracą społeczne wpływy, a liczba osób gotowych poświęcić im całe życie systematycznie maleje.