Pod sztandarem króla Jezusa. Amerykańska prawica religijna chce cofnąć prawa kobiet

W Stanach Zjednoczonych coraz wyraźniej widać, że religijny konserwatyzm nie jest wyłącznie sprawą prywatnej wiary. Staje się projektem politycznym, którego celem jest przebudowa społeczeństwa według hierarchicznego, patriarchalnego wzorca. Pod hasłami „tradycyjnych wartości”, „odbudowy rodziny” i „powrotu do Boga” promowany jest model, w którym mężczyzna ma rządzić domem, rodziną i państwem, a kobieta ma zostać zepchnięta do roli podporządkowanej.

Szczególnie niepokojące jest to, że takie idee nie krążą już wyłącznie na marginesie. Wchodzą do głównego nurtu amerykańskiej prawicy, mediów konserwatywnych, religijnych zgromadzeń i środowisk związanych z ruchem MAGA. Zbliżające się 250-lecie Stanów Zjednoczonych stało się dla Donalda Trumpa okazją do wielkiej ofensywy ideowej przed wyborami połówkowymi. W całym kraju organizowane są uroczystości, festyny i zgromadzenia, które mają mobilizować elektorat Partii Republikańskiej.

Część tych wydarzeń kierowana jest wyłącznie do mężczyzn. Nieprzypadkowo. Po zwycięstwie Trumpa badania wskazywały, że jedną z najważniejszych grup głosujących na niego byli rozwiedzeni mężczyźni rozczarowani zmianami społecznymi. To właśnie na ich frustracjach żeruje manosfera — środowisko skrajnie niechętne emancypacji kobiet, feminizmowi i równościowym przemianom społecznym.

Manosfera przekonuje, że źródłem problemów politycznych, ekonomicznych i obyczajowych jest zbyt duża niezależność kobiet. Jej zwolennicy marzą o powrocie do dawnego układu: mężczyzna jako głowa rodziny i żywiciel, kobieta jako opiekunka domu. Tyle że pod tym nostalgicznym obrazkiem kryje się bardzo konkretny program społecznej kontroli.

W Stanach Zjednoczonych tę narrację wzmacniają liczne środowiska protestanckie. Ich liderzy coraz częściej rywalizują o to, kto zaproponuje bardziej radykalną wizję „chrześcijańskiego porządku”. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów tego nurtu jest pastor Doug Wilson, znajomy Pete’a Hegsetha. Wilson coraz śmielej sugeruje, że kobiety niekoniecznie powinny mieć samodzielne prawo głosu w wyborach.

Według tej koncepcji głos miałby przysługiwać nie jednostce, lecz domostwu. A w jego imieniu decyzję podejmowałaby „głowa rodziny”. Oczywiście męska głowa rodziny. To nie jest już tylko ekscentryczna opinia z marginesu. Tego typu pomysły coraz częściej pojawiają się w podcastach, kazaniach i konserwatywnych mediach.

W miniony weekend w Waszyngtonie, przy okazji Dnia Ojca oraz obchodów związanych z jubileuszem Stanów Zjednoczonych, zgromadzili się pastorzy o podobnych poglądach oraz kilka tysięcy mężczyzn niezwiązanych formalnie z duchowieństwem. Wydarzenie opisywała Ruth Graham na łamach New York Timesa, wskazując na osobliwe połączenie religijnego uniesienia, kultu fizycznej siły i politycznej agitacji.

Impreza była przeznaczona niemal wyłącznie dla mężczyzn. Nieliczne kobiety obecne na miejscu pełniły głównie funkcje pomocnicze jako wolontariuszki. Uczestnicy mogli brać udział w zawodach sprawnościowych, testach siły i praktycznych konkurencjach, takich jak zmiana opon. Jednak najważniejszym elementem nie była rozrywka, lecz formowanie ideologiczne.

Ze sceny pastorzy wzywali młodych mężczyzn, by startowali w wyborach lokalnych, zakładali liczne rodziny i odrzucali świat świecki, liberalny oraz równościowy. W przekazie dominowała wizja oblężonej twierdzy: prawdziwi mężczyźni mają rzekomo ratować Amerykę przed nowoczesnością, pluralizmem i prawami mniejszości.

Jednym z głównych mówców był pastor Mark Driscoll. W swoim wystąpieniu ogłaszał, że mężczyźni, którzy żenią się z kobietami, żyją zgodnie z Biblią i odrzucają współczesne obyczajowe przemiany, są „nowym punk rockiem”. Ten język ma udawać bunt. W rzeczywistości jest dokładnym przeciwieństwem buntu — jest próbą przywrócenia starego porządku, w którym religia legitymizuje władzę mężczyzn nad kobietami.

Ze scen, mniejszych stanowisk i paneli płynął jeden komunikat: mężczyźni muszą się jednoczyć, aby odbudować kraj „pod sztandarem króla Jezusa”. To sformułowanie dobrze pokazuje istotę problemu. Nie chodzi o prywatną duchowość, ale o polityczny projekt podporządkowania państwa jednej religijnej wizji.

Wśród uczestników był także Rick Slaughter, 44-letni mężczyzna, który w 2021 roku brał udział w szturmie na Kapitol i został oskarżony o atak na policjantów. Podobnie jak inni uczestnicy tamtych wydarzeń, został później ułaskawiony przez Donalda Trumpa. Podczas weekendowego zgromadzenia przekonywał, że dzięki religii poradził sobie z własną agresją.

To znamienne. Ludzie związani z przemocą polityczną otrzymują dziś w tych środowiskach nową opowieść o sobie: nie jako o uczestnikach niebezpiecznej radykalizacji, lecz jako o mężczyznach „odnowionych” przez religię i gotowych do walki o konserwatywny porządek. Religia działa tu jak ideologiczna pralnia, która zamienia polityczny ekstremizm w świadectwo duchowej przemiany.

Sam Mark Driscoll również ma za sobą kontrowersyjną przeszłość. Dziesięć lat temu musiał odejść z prowadzenia kościoła w Seattle, ponieważ jego styl przywództwa i retorykę uznano za zbyt agresywne. Pojawiały się wobec niego także zarzuty zastraszania wiernych. W Ameryce Trumpa podobne postacie nie są jednak wykluczane z debaty. Przeciwnie — wracają jako kaznodzieje, komentatorzy i liderzy „męskiego przebudzenia”.

Podczas wydarzenia w Waszyngtonie Driscoll straszył słuchaczy globalizmem, a biblijną postać Mojżesza wplatał w opowieść o rzekomym duchowym chaosie Egiptu. Takie kazania pokazują obsesję amerykańskiej prawicy religijnej na punkcie płci, seksualności i kontroli nad ciałem. Zamiast zajmować się realnymi problemami społecznymi, pastorzy budują atmosferę zagrożenia wokół kobiet, osób LGBT+, edukacji świeckiej i praw obywatelskich.

Wśród najczęściej powracających tematów pojawiały się aborcja, emancypacja kobiet i tożsamość płciowa. Jeden z uczestników mówił, że nawet młodzi mężczyźni, którzy chcą założyć rodzinę, być jej żywicielami i żyć „sprawiedliwie”, czują się przytłoczeni „tyranią”. Ten język jest bardzo charakterystyczny. Uprzywilejowani mężczyźni przedstawiają utratę dominującej pozycji jako własne zniewolenie.

W tej wizji „tyranią” nie jest przemoc instytucji, dyskryminacja czy odbieranie praw. Tyranią staje się sama równość. Kobieta, która chce decydować o swoim życiu, jawi się jako zagrożenie. Świeckie państwo zostaje przedstawione jako wróg. Demokracja, w której każdy obywatel ma głos, zaczyna przeszkadzać tym, którzy marzą o głosie oddawanym przez „głowę domu”.

Jednym z proponowanych sposobów walki o taki porządek ma być silna obecność konserwatywnych mężczyzn w stanach uznawanych za „trudne”, czyli bardziej progresywnych i rządzonych przez Demokratów. Wielu mówców apelowało, aby nie przenosić się do bardziej konserwatywnych części kraju, lecz pozostać tam, gdzie idee religijnej prawicy mają większy opór społeczny.

To bardzo ważny element strategii. Nie chodzi już tylko o zamknięte wspólnoty, własne szkoły, własne kościoły i własne media. Chodzi o polityczne przejmowanie lokalnych instytucji, rad szkolnych, samorządów i przestrzeni publicznej. Religijny konserwatyzm rozumie, że demokrację można osłabiać od dołu — krok po kroku, pod hasłem obrony rodziny, dzieci i wiary.

Problem polega na tym, że za tymi hasłami kryje się coraz mniej troski o rodzinę, a coraz więcej tęsknoty za hierarchią. Kobieta ma być posłuszna. Mężczyzna ma przewodzić. Państwo ma uznać religijną moralność za podstawę prawa. A wszyscy, którzy się nie mieszczą w tej wizji, mają zostać wypchnięci na margines.

To nie jest zwykły spór obyczajowy. To projekt konserwatywnego autorytaryzmu ubrany w język religii. Jego celem jest ograniczenie praw kobiet, osłabienie świeckości państwa i zastąpienie obywatelskiej równości porządkiem opartym na płci, religii i podporządkowaniu.

Amerykańska prawica religijna pokazuje, do czego prowadzi sojusz fundamentalizmu, frustracji społecznej i politycznej propagandy. Gdy pastorzy zaczynają mówić obywatelom, kto ma prawo głosu, kto ma rządzić rodziną i jak ma wyglądać „prawdziwa” Ameryka, nie mamy już do czynienia z wiarą. Mamy do czynienia z ideologią władzy.

A historia uczy, że kiedy religia zaczyna maszerować pod sztandarami politycznej dominacji, pierwsze na celowniku zawsze znajdują się kobiety, mniejszości, świeckie instytucje i wolność jednostki.