Hiszpania: gdy renowacja zmienia sacrum w estetyczny eksperyment

W hiszpańskiej rzeczywistości znów doszło do sytuacji, która bardziej przypomina artystyczny eksperyment niż konserwację dziedzictwa. Tym razem sprawa dotyczy figury Matki Boskiej – Macareny z Sewilli, która po pracach renowacyjnych wywołała niemałe poruszenie.

Artyści podjęli się odnowienia zabytkowej rzeźby, jednak efekt końcowy okazał się na tyle kontrowersyjny, że konieczna była ponowna ingerencja w figurę. Cała sytuacja przywodzi na myśl wcześniejszy przypadek z Borja, gdzie słynne odrestaurowanie fresku „Ecce Homo” zmieniło wizerunek Jezusa w coś, co wielu uznało za groteskowe.

Tym razem chodzi o płaczącą figurę Matki Boskiej zwaną Macareną, która przez wiernych uznawana jest za cudowną. Prace prowadził prof. Arquillo Torres, który – jak można przypuszczać – miał ambicję doprowadzić dzieło do jak najlepszego stanu. Efekt jednak okazał się zupełnie inny od oczekiwań.

Po odnowieniu rzeźba zaczęła wyglądać – jak twierdzili niektórzy – „zaskakująco nowocześnie”, a nawet sprawiała wrażenie, jakby przeszła operację plastyczną. Najwięcej emocji wzbudziły jednak rzęsy przypominające sztuczne doczepy, które kompletnie nie pasowały do charakteru zabytku. Dodatkowo krytykę wywołał zbyt intensywny makijaż, odbierający figurze jej pierwotny wyraz.

W efekcie niezadowolenia społecznego zdecydowano się na kolejną korektę. Sprawą zajął się Andaluzyjski Instytut Dziedzictwa Historycznego, który uznał, że prof. Arquillo przekroczył swoje kompetencje, zbyt głęboko ingerując w strukturę rzeźby, w tym zmieniając powieki postaci.

Po ponownych pracach figura została przywrócona na swoje miejsce, jednak cała sytuacja pozostawiła po sobie pytania o granice ingerencji w obiekty uznawane za święte. Bo kiedy renowacja zaczyna przypominać stylizację, trudno mówić już o ochronie dziedzictwa – a raczej o jego reinterpretacji.