Wiara jako bilet do sejmu. Hipokryzja Przemysława Czarnka

W polskiej polityce religia bardzo często nie służy duchowości ani refleksji moralnej, lecz staje się narzędziem zdobywania poparcia. Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów takiego mechanizmu jest Przemysław Czarnek — polityk, który chętnie poucza innych w imię „wartości”, a jednocześnie sam wielokrotnie przeczy własnym deklaracjom.

Dobrym przykładem jest jego wystąpienie z 7 marca w Krakowie podczas konwencji PiS, gdzie krytykował transformację energetyczną i przekonywał, że Polska ma trzymać się własnego „miksu węglowego”. Tymczasem publicznie pokazywano zdjęcia sugerujące, że na dachu jego domu znajdują się panele fotowoltaiczne. To dobrze oddaje cały styl tej polityki: jedno mówić, drugie robić.

Jeszcze wyraźniej widać to w jego wypowiedziach o kobietach. W 2021 roku Czarnek mówił, że kobiety powinny przede wszystkim rodzić dzieci, a nie skupiać się na karierze, oraz że Matka Boska jest wzorem dla kobiet. Problem w tym, że jego własna żona, Katarzyna Czarnek, rozwija karierę naukową. Jest doktor nauk biologicznych, uzyskała doktorat w 2019 roku i pełniła funkcję p.o. dyrektora Instytutu Nauk Medycznych na KUL. A więc to, co według Czarnka ma być niewłaściwe dla innych kobiet, w jego własnym domu okazuje się całkowicie dopuszczalne.

Podobnie wygląda jego stosunek do praw człowieka i równości. Czarnek zasłynął agresywnymi wypowiedziami pod adresem osób LGBT oraz językiem pogardy wobec idei równości. Taki styl trudno pogodzić z chrześcijańskimi deklaracjami o godności człowieka, szacunku i moralności. W praktyce religia nie służy tu etyce, lecz politycznej wojnie kulturowej.

Kontrowersje budziła także jego działalność jako ministra edukacji. Krytykowano go za wypowiedzi odbierane jako usprawiedliwianie bicia dzieci, a także za promowanie przedmiotu „Historia i teraźniejszość” z podręcznikiem prof. Wojciecha Roszkowskiego, w którym wielu widziało ideologizację szkoły i polityczne uprzywilejowanie środowiska Jarosława Kaczyńskiego.

Do tego dochodzi sprawa „Willa Plus”, czyli programu grantowego MEN, w ramach którego organizacje powiązane z PiS otrzymywały publiczne środki pozwalające na zakup nieruchomości. Nawet Krzysztof Bosak mówił o „uwłaszczaniu się nomenklatury PiS na majątku publicznym”. Trudno mówić tu o bezinteresownej trosce o dobro wspólne.

W czasie, gdy Czarnek odpowiadał za szkolnictwo wyższe, rosła także skala afery wokół Collegium Humanum, uczelni kojarzonej z masowym rozdawaniem prestiżowych dyplomów MBA osobom z politycznego i urzędniczego zaplecza. Dyplomy te stawały się przepustką do zarządów spółek Skarbu Państwa, gdzie ich posiadacze otrzymywali bardzo wysokie wynagrodzenia. Wcześniej dostęp do takich stanowisk wymagał zdania trudnych egzaminów i spełnienia wysokich wymogów kwalifikacyjnych, jednak w czasie rządów PiS zmieniono przepisy, aby te bariery ominąć. W praktyce stworzono system, w którym zamiast wieloletniego doświadczenia i wymagających egzaminów wystarczał szybko zdobyty dyplom MBA, często uzyskiwany w trybie przyspieszonym. Tego rodzaju mechanizmy niszczą zaufanie do państwa, edukacji i standardów życia publicznego.

Nieprzypadkowo Czarnek ma bardzo silny elektorat negatywny. Według przywoływanych danych 61% Polaków uważa go za zbyt radykalnego, a wśród kobiet poniżej 45 roku życia brak zaufania do niego sięga 70%. Wśród badanych, którzy nie głosują na PiS, zaufanie do Czarnka wynosi zaledwie 8%, a jego negatywny elektorat oceniany jest na 38–42%.

Problem z Czarnkiem nie polega więc tylko na ostrej retoryce. Chodzi o coś głębszego: o model polityka, który używa religii jako dekoracji, kobiet jako narzędzia ideologicznej narracji, a moralności jako pałki do okładania innych. Kiedy jednak te same zasady miałyby dotyczyć jego własnego środowiska, nagle przestają być tak święte.

Dlatego przypadek Przemysława Czarnka pokazuje szerszy problem polskiej prawicy: wiara nie jest tam wartością samą w sobie, lecz często politycznym narzędziem awansu. W takim układzie religia przestaje być drogą sumienia, a staje się biletem do sejmu, podobnie jak w świecie politycznych układów szybko zdobyty dyplom MBA bywał przepustką do zarządów spółek Skarbu Państwa. W obu przypadkach chodzi nie o wartości czy kompetencje, lecz o mechanizm kariery budowany na symbolach i układach.